In zijn regeerverklaring stelde premier Van Rompuy over de klimaatpolitiek van zijn regering:

Doorheen deze economische inzinking mogen we maximaal de langetermijnobjectieven inzake vergrijzing en klimaat niet uit het oog verliezen. In dat verband neemt de regering zich voor een ambitieuze politiek van duurzame ontwikkeling en van strijd tegen de opwarming van de aarde te verdedigen.
C’est ainsi qu’il est nécessaire que nous nous inscrivions pleinement dans le cadre du plan climat que l’Union européenne vient d’adopter. C’est d’ailleurs la raison pour laquelle le plan de relance du gouvernement précédent comportait à cet effet une série d’impulsions.

Het Franse voorzitterschap van de Europese Unie deelt in zijn conclusies over het thema van de Klimaatverandering mee:

De Europese Raad bevestigt vastbesloten te zijn om zich te houden aan de ambitieuze verbintenissen inzake klimaat- en energiebeleid die hij in maart 2007 en in maart 2008 is aangegaan. In dat verband verzoekt hij het voorzitterschap en de Commissie tijdens de komende weken intensief te werken om de Europese Raad in staat te stellen in december 2008 een besluit te nemen over passende oplossingen voor de uitdagingen die bij de toepassing rijzen ten aanzien van alle sectoren van de Europese economie en alle lidstaten, rekening houdend met hun specifieke situatie, met inachtneming van een bevredigende kosten¬effectiviteit die aan strikte normen beantwoordt.

Naar aanleiding van de schriftelijke vraag van Eloi Glorieux ging Minister Van Mechelen dieper in op de ruimtelijke mogelijkheden om kleinschalige windturbines te plaatsen op private eigendommen.

De minister stelde eerst vast dat gedurende de laatste drie jaren in Vlaanderen 17 aanvragen zijn ingediend (voornamelijk in West- en Oost-Vlaanderen en in Limburg). Van deze dossiers zijn er een zestal vergund.

De meeste aanvragen stuitten op een ongunstig advies bij het lokale bestuur ondere andere omdat de rotor van zulke windturbines een niet geringe visuele impact hebben en omdat men de aanvraag afweegt tegenover de eventuele hinder voor de buren. De minister herhaalde dat

we het ongebreideld toelaten van kleine windmolentjes, windrotors, windvanen, en dies meer, bij woningen, winkels, bedrijven, enz. [moeten] voorkomen [om]dat dit op langere termijn zou kunnen leiden tot een beeld vergelijkbaar met de vroegere situatie waarbij elk huis zijn aparte televisieantenne had.

Wel erkende de minister dat er geen uitgeschreven beleidsvisie op Vlaams niveau bestaat voor kleinschalige windturbines. De omzendbrief RO/2006/02 regelt enkel de grootschalige installaties. Men zou trachten om een specifiek toetsingskader te ontwikkelen.

In antwoord op een schriftelijke vraag van Jos De Meyer gaf minister Crevits de volgende stand van zaken met betrekking tot windenergie in Vlaanderen:

“1. In Vlaanderen staat volgens de gegevens van de VREG momenteel 171,6 MW aan windturbinevermogen opgesteld (127 turbines). Deze turbines zijn samen goed voor een jaarlijkse elektriciteitsproductie van ongeveer 309 GWh wat overeenkomt met het gebruik ongeveer 88.250 gezinnen.

Wanneer het totale opgestelde vermogen aan windturbines in Vlaanderen wordt opgesplitst per provincie, staat er in Antwerpen momenteel iets meer dan 52 MW opgesteld (29 turbines), in West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen telkens ongeveer 49 MW (respectievelijk 57 en 26 turbines), in Limburg circa 17 MW (11 turbines) en in Vlaams-Brabant circa 3 MW (4 turbines).

2. Volgens de gegevens van het Vlaams Energieagentschap zijn voor 45 bijkomende windturbines bouw- en milieuvergunningen verleend, samen goed voor een opgesteld vermogen van ongeveer 84,4 MW. De bouw van deze windturbines zal in de loop van dit en volgend jaar starten.

Van deze vergunde windturbines zal ongeveer 57 MW in West-Vlaanderen gerealiseerd worden, 14 MW in Antwerpen en 13 MW in Oost-Vlaanderen. Het cijfer voor West-Vlaanderen moet genuanceerd worden in die zin dat het een retrofit van het bestaande windturbinepark in Zeebrugge betreft. Daar worden de bestaande 24 relatief kleine turbines vervangen door 14 turbines van een groter type. Ook in Oost-Vlaanderen zal één bestaande windturbine vervangen worden door een type met een vermogen dat 5 keer groter is dan de bestaande turbine.”

In antwoord op een schriftelijke vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Sannen over de mogelijkheid (en de moeilijkheden) om windturbines te plaatsen op “vakwerkmasten” (dit zijn masten zoals die gebruikt worden bij hoogspanningspylonen) antwoordde minister Van Mechelen dat er in principe geen wettelijke redenen zijn om windturbines op vakwerkmasten te verbieden. Wel benadrukte hij dat bij alle windturbines “er geen visueel negatieve interferentie is met andere windturbineprojecten of andere constructies”. Hoogtebeperkingen in Vlaanderen leiden er overigens ook toe dat windturbines hoger dan 150 meter eigenlijk uitgesloten zijn. De minister stelde wel dat hij de beleidsvisies van overheden om een bepaald type windturbine te aanvaarden “ten volle zal steunen”.

Groencontact, het tijdschrift van de Vlaamse Vereniging voor Openbaar Groen, doet in zijn editoriaal het verhaal van tegenstrijdige effecten van de Solar Shade Control Act. Deze wet van de staat Californië beschermt investeringen in PV-panelen: bomen die het invallen van het zonlicht verhinderen dienen gekapt of ingekort te worden. Eigenaars van zulke bomen kunnen tot 1.000 USD boete per dag krijgen.

De wet, die meer dan dertig jaar onopgemerkt bestond, kreeg enorme aandacht na de klacht van Mark Vargas die de tien “Redwoods” van de familie Bissett-Treanor wou laten verwijderen. Vargas betrok het huis sinds 1993. De bomen werden aangeplant midden de jaren ‘90. De zonnepanelen, waaruit Vargas 100% van zijn dagelijkse elektriciteitsproductie haalt, plaatste hij in 2001. Bisset-Treanor rijden in een Prius, Vargas in een elektrische auto…

Vargas kreeg grotendeels gelijk van de rechter: Bisset-Treanor moeten ervoor zorgen dat niet meer dan 10% van de zonnepanelen in de schaduw komen te liggen.

Wedden dat we in België binnenkort ook burenruzies gaan krijgen over bomen die zon of wind “afpakken”…

Tijdens de vergadering van de commissie ruimtelijke ordening van het Vlaams Parlement van 22 mei 2008 kwam de problematiek van de de inplanting van particuliere windmolens en het standpunt van de administratie ruimtelijke ordening hierover uitgebreid ter sprake.

Minister Van Mechelen herhaalde dat het vergunnen van dergelijke windmolens een taak is van de gemeentebesturen, al dan niet na eerst advies te hebben ingewonnen van de gewestelijk stedenbouwkundig ambtenaar. De minister vindt wel dat [men] een “ongecontroleerde groei van kleine windmolentjes, windrotors, windvanen enzovoort, bij woningen, winkels, bedrijven enzovoort best zoveel mogelijk vermijd[t]. “Zo niet, komen we opnieuw terecht in de situatie van het Vlaamse antennelandschap.”

De minister verwees ook naar de pioniersrol van de provincie Oost-Vlaanderen die in een ontwerp van beleidsdocument al een oefening gemaakt heeft rond de inplanting van kleinschalige windturbines:

In het ontwerp van beleidsdocument bakent het provinciebestuur van Oost-Vlaanderen vooreerst het begrip ‘kleinschalige windmolen’ af, waarbij men let op de diversiteit in types en plaatsingsmogelijkheden. (…) Wat de schaal van de constructies betreft, stelt het provinciebestuur dat onder de ‘kleinschalige molens’ die windturbines vallen die nog op schaal zijn van de desbetreffende omgeving. Volgens de provincie is een goed referentieniveau de hoogte van gebouwen maar ook bomenrijen in de omgeving. Vanuit die afweging legt ze voor windmolens een hoogte vast van 10 meter voor de masthoogte tot 15 meter voor de wiekhoogte. De specifieke aard van de omgeving heeft een bepalende invloed op het al dan niet hinderlijk zijn van kleinschalige windmolens, wat lokaal moet worden afgewogen.

Vanuit dat onderscheid in omgevingen formuleert het provinciebestuur drie hoofdtypen van omgevingen: de woonkernen, de bedrijventerreinen en andere hoogdynamische locaties, en tot slot het buitengebied. Daarnaast stelt ze twee heel verschillende molentypes voorop. Enerzijds zijn er de wiektypes (…). Anderzijds zijn er alle andere types die veelal op, aan of nabij gebouwen worden gemonteerd. Tegelijk maakt ze een onderscheid tussen de vraag of de constructies op een gebouw of vrijstaand worden opgericht. Op die manier komt de provincie Oost-Vlaanderen tot een matrixmodel waarin aangegeven wordt waar welk type wel of niet toelaatbaar kan worden geacht. (…)

In de Maatregelengroep 1 rond Klimaat en Energie zijn een aantal maatregelen overeengekomen om de ontwikkeling van offshore windmolenparken te stimuleren.

Maatregel 1: Aanpassing van het reglementaire kader

De werkgroep en de stakeholders wensen een stabiel reglementair kader. Eventuele latere wijzigingen mogen op de afgeleverde domeinconcessies, machtigingen en vergunningen geen invloed hebben. De federale regering verbindt er zich toe haar offshorewindbeleid te handhaven en de doeltreffendheid van het reglementaire kader te verbeteren waarbij de huidige steun gegarandeerd blijft.

Maatregel 2: Globale evaluatie van de offshorewindmolenparken ter plaatse en kostenbatenanalyse van de duurzame energiebronnen

Wat de offshorewindmolenparken betreft, herbevestigt de federale regering haar steun voor het implementeren van projecten tot 2000 MW waarbij geheel rekening wordt gehouden met de impact voor de consument. Het ministerie van Leefmilieu en Energie zal een studie bestellen voordat wordt overgegaan tot de ontwikkeling van offshore windenergie voor vermogens boven 2000 MW. Deze studie zal worden uitgevoerd in het kader van de toekomstige doelstellingen tegen 2020.

Maatregel 3: De nodige investeringen doorvoeren om de 900 MW offshore te kunnen overtreffen.

Op basis van een voorstudie die ELIA heeft uitgevoerd, zouden de eerste drie parken (C-Power, Eldepasco en Belwind) op het transmissienet kunnen worden aangesloten. Voor bijkomende projecten zijn grotere aanpassingen van het transmissienet noodzakelijk door het ontwikkelen van het 380 kV-net vanaf Eeklo naar de kust. Daarnaast lijkt het relevant om voor de bijkomende projecten een gelijkstroomverbinding te creëren. Elia is hiertoe bereid op voorwaarde dat het bedrijf de garantie krijgt dat de verschillende projecten ook daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd. In de werkgroep benadrukten sommigen dat nieuwe productie-eenheden aan de kust zouden kunnen gebouwd worden waardoor de kosten voor de uitbreiding van het net bijkomend kunnen gedekt worden en er ook een beter evenwicht (balancing) van de offshoreproductie kan komen.

In het kader van de goedkeuring van het Elia-investeringsplan zal de minister van Energie erop toezien dat de investeringen die nodig zijn voor de ontwikkeling van offshore-windmolenparken worden gepland. Hij zal er ook op toezien dat deze investeringen geen nadelige gevolgen zullen hebben voor de investeringen die nuttig zijn voor de ontwikkeling van de gedecentraliseerde productie.

Maatregel 4: De andere aanvullende technologieën bestuderen inzake offshore
(…)

Maatregel 5: Implicatie en follow-up van de internationale ontwikkelingen (bijv. TEN-E, Supergrid)

De betrokkenheid bij internationale projecten om offshorewindmolenparken te ontwikkelen, maar vooral de koppeling en de ontwikkeling van het netwerk is een prioriteit voor de federale regering. De federale minister van Energie de instanties die betrokken zijn bij de Europese projecten steunen. De administratie zal instaan voor het opvolgen van de projecten die door de buurlanden worden uitgevoerd. De minister zal nagaan of het nuttig is om het federale, wetenschappelijke beleid hierop te laten aansluiten.

Maatregel 6: Herziening van de voorwaarden en de procedures voor het toekennen van domeinconcessies en vergunningen

Een werkgroep die bestaat uit projectontwikkelaars, de administratie en de CREG zal worden opgericht om de federale procedures te vereenvoudigen en te rationaliseren.

Maatregel 7: Organisatie van een workshop over de problematiek van de burgerluchtvaart, de militaire beperkingen over de ontwikkeling van windenergie

Op initiatief van de minister van Leefmilieu, Klimaat en Energie zal een technische bespreking worden opgestart tussen de minister van Defensie, de gewesten en de stuwende krachten achter de windmolenparken.

Maatregel 8: Organiseren door het DG Energie van de FOD Economie van een conferentie over offshore-windenergie in België

De federale minister van Leefmilieu en Energie zal een conferentie organiseren over offshorewindmolenparken in samenspraak met de stuwende krachten achter de windmolenparken en de netwerkbeheerders.

Het Vlaamse Parlement boog zich de voorbije weken twee keer over de verhouding tussen de tendens om meer en meer photovoltaïsche installaties (zonnepanelen) te plaatsen en de wetgeving inzake ruimtelijke ordening.

Tijdens de vergadering van de Commissie voor Leefmilieu en Ruimtelijke Ordening van 6 maart 2008 stelden de heren De Kerck en Daems een aantal vragen aan minister voor ruimtelijke ordening van Mechelen. De heer Daems stelde in opvolging van die discussie ook nog een schriftelijke vraag aan de minister.

Minister Van Mechelen ging uitvoerig in op de vragen.

Hij verwees in eerste instantie naar het besluit van de Vlaamse regering van 14 april 2000 tot bepaling van de vergunningsplichtige functiewijzigingen en van de werken, handelingen en wijzigingen waarvoor geen stedenbouwkundige vergunning vereist is, dat een reeks werken, handelingen en wijzigingen vrijstelt van de stedenbouwkundige vergunningsplicht, voorzover ze niet strijdig zijn met de voorschriften van stedenbouwkundige verordeningen, bouwverordeningen, verkavelingverordeningen, ruimtelijke uitvoeringsplannen, plannen van aanleg, verkavelingvergunningen, bouwvergunningen of stedenbouwkundige vergunningen, onverminderd de bepalingen van andere van toepassing zijnde regelgeving.

Wanneer krachtens het Vrijstellingsbesluit werken, handelingen of wijzigingen vrijgesteld zijn van de vergunningsplicht moet de overheid die in principe de vergunning zou toegekend hebben hierover niet ingelicht worden. De vrijstellingen zijn vaak niet van toepassing op de handelingen, werken en wijzigingen aan of in een beschermd of op een ontwerp van lijst voorkomend monument, onverminderd de regelgeving inzake beschermde stads- en dorpsgezichten, landschappen en archeologische sites.

Krachtens artikel 3, 5°, van het Vrijstellingenbesluit is geen stedenbouwkundige vergunning vereist voor het plaatsen van fotovoltaïsche zonnepanelen en/of zonneboilers op een plat dak of in het dakvlak van vergunde gebouwen. In dat laatste geval geldt de vrijstelling tot een maximum van 20% van de oppervlakte van het dakvlak in kwestie. De vrijstelling geldt onder de voorwaarde dat “de werken niet strijdig zijn met de voorschriften van stedenbouwkundige verordeningen, bouwverordeningen, verkavelingverordeningen, ruimtelijke uitvoeringsplannen, bijzondere plannen van aanleg, verkavelingvergunningen, bouwvergunningen of stedenbouwkundige vergunningen.” Enkel als de verkaveling of het BPA welbepaalde dakmaterialen voorschrijft, is er een probleem.

De minister besluit dat in de gevallen van een verkavelingsvergunning of een BPA er tot 20 percent van het dakvlak vrijstelling van vergunning is. Tussen 20 en 50 percent van het dakvlak kan met een afwijking op de voorschriften van een verkaveling of BPA een vergunning worden verkregen via artikel 49 van het decreet van betreffende de ruimtelijke ordening. Boven 50 percent van het dakvlak is een verkavelingswijziging nodig.

De minister stelde wel (terecht):

We moeten opletten voor de hype van de zonnepanelen. Politici hebben de plicht om de mensen erop te wijzen dat het heel belangrijk is dat ze eerst de klassieke isolerende energiebesparende maatregelen nemen in de woning en dat zonnepanelen eigenlijk de kers op de taart zijn van een energievriendelijke woning. Het heeft geen zin om dure zonnepanelen tegen de gevel te plakken van een huis met enkel glas. Men kan beter eerst dubbel glas steken en het huis beter isoleren. First things first. Er zou in de beeldvorming een soort Ladder van Lansink moeten komen waarbij de belangrijkste zaken bovenaan staan: je moet eerst je huis goed isoleren vooraleer je gaat denken aan het plaatsen van zonnepanelen, enzovoort.

Met betrekking tot de isolatie van voorgevels die gelegen zijn op de rooilijn had Joke Schauvliege eerder al een schriftelijke vraag gesteld aan minister Van Mechelen. De minister stelde nu dat ingevolge de aanpassingen van het besluit van april 2000 zijn de strips, die men als isolatiemateriaal op de gevels kleeft, vrijgesteld van een stedenbouwkundige vergunning (artikel 3, 5°, d), Vrijstellingenbesluit.

Gisteren gaf Paul Magnette een verbazingwekkend interview in De Morgen. Getuige hiervan de volgende passage:

En dat is dus niet realistisch: waar ligt uw prioriteit?

“Nu wegen de energie-uitgaven enorm zwaar op onze gezinnen. Daarom zijn we ook voorstanders van de uitbreiding van het stookoliefonds. Natuurlijk moet ook het energieverbruik op termijn naar beneden, maar in de tussentijd moet je er ook voor zorgen dat de mensen hun huis kunnen verwarmen. Als je alleen werkt met stimulansen voor mensen die in een milieuvriendelijke woning investeren, ben je ontzettend onrechtvaardig bezig. Zelfs wanneer de overheid 40 procent bijpast, kunnen tal van gezinnen zich geen dubbel glas permitteren. Daarom moet je dus ook de dringende noden lenigen.

“Op lange termijn redden we het volgens mij alleen met een groot ecologisch pact tussen de verschillende grote politieke families. De toekomst van onze planeet mag niet afhangen van deze of gene meerderheid. Daar moeten we een gemeenschappelijke visie over ontwikkelen, over de grenzen van de partijen heen. Wat voor mobiliteit willen we? Welke energiekeuzes maken we.”

Het worden nog leuke maanden…