Naar aanleiding van de schriftelijke vraag van Eloi Glorieux ging Minister Van Mechelen dieper in op de ruimtelijke mogelijkheden om kleinschalige windturbines te plaatsen op private eigendommen.

De minister stelde eerst vast dat gedurende de laatste drie jaren in Vlaanderen 17 aanvragen zijn ingediend (voornamelijk in West- en Oost-Vlaanderen en in Limburg). Van deze dossiers zijn er een zestal vergund.

De meeste aanvragen stuitten op een ongunstig advies bij het lokale bestuur ondere andere omdat de rotor van zulke windturbines een niet geringe visuele impact hebben en omdat men de aanvraag afweegt tegenover de eventuele hinder voor de buren. De minister herhaalde dat

we het ongebreideld toelaten van kleine windmolentjes, windrotors, windvanen, en dies meer, bij woningen, winkels, bedrijven, enz. [moeten] voorkomen [om]dat dit op langere termijn zou kunnen leiden tot een beeld vergelijkbaar met de vroegere situatie waarbij elk huis zijn aparte televisieantenne had.

Wel erkende de minister dat er geen uitgeschreven beleidsvisie op Vlaams niveau bestaat voor kleinschalige windturbines. De omzendbrief RO/2006/02 regelt enkel de grootschalige installaties. Men zou trachten om een specifiek toetsingskader te ontwikkelen.

In antwoord op een schriftelijke vraag van Jos De Meyer gaf minister Crevits de volgende stand van zaken met betrekking tot windenergie in Vlaanderen:

“1. In Vlaanderen staat volgens de gegevens van de VREG momenteel 171,6 MW aan windturbinevermogen opgesteld (127 turbines). Deze turbines zijn samen goed voor een jaarlijkse elektriciteitsproductie van ongeveer 309 GWh wat overeenkomt met het gebruik ongeveer 88.250 gezinnen.

Wanneer het totale opgestelde vermogen aan windturbines in Vlaanderen wordt opgesplitst per provincie, staat er in Antwerpen momenteel iets meer dan 52 MW opgesteld (29 turbines), in West-Vlaanderen en Oost-Vlaanderen telkens ongeveer 49 MW (respectievelijk 57 en 26 turbines), in Limburg circa 17 MW (11 turbines) en in Vlaams-Brabant circa 3 MW (4 turbines).

2. Volgens de gegevens van het Vlaams Energieagentschap zijn voor 45 bijkomende windturbines bouw- en milieuvergunningen verleend, samen goed voor een opgesteld vermogen van ongeveer 84,4 MW. De bouw van deze windturbines zal in de loop van dit en volgend jaar starten.

Van deze vergunde windturbines zal ongeveer 57 MW in West-Vlaanderen gerealiseerd worden, 14 MW in Antwerpen en 13 MW in Oost-Vlaanderen. Het cijfer voor West-Vlaanderen moet genuanceerd worden in die zin dat het een retrofit van het bestaande windturbinepark in Zeebrugge betreft. Daar worden de bestaande 24 relatief kleine turbines vervangen door 14 turbines van een groter type. Ook in Oost-Vlaanderen zal één bestaande windturbine vervangen worden door een type met een vermogen dat 5 keer groter is dan de bestaande turbine.”

Tijdens de vergadering van de commissie ruimtelijke ordening van het Vlaams Parlement van 22 mei 2008 kwam de problematiek van de de inplanting van particuliere windmolens en het standpunt van de administratie ruimtelijke ordening hierover uitgebreid ter sprake.

Minister Van Mechelen herhaalde dat het vergunnen van dergelijke windmolens een taak is van de gemeentebesturen, al dan niet na eerst advies te hebben ingewonnen van de gewestelijk stedenbouwkundig ambtenaar. De minister vindt wel dat [men] een “ongecontroleerde groei van kleine windmolentjes, windrotors, windvanen enzovoort, bij woningen, winkels, bedrijven enzovoort best zoveel mogelijk vermijd[t]. “Zo niet, komen we opnieuw terecht in de situatie van het Vlaamse antennelandschap.”

De minister verwees ook naar de pioniersrol van de provincie Oost-Vlaanderen die in een ontwerp van beleidsdocument al een oefening gemaakt heeft rond de inplanting van kleinschalige windturbines:

In het ontwerp van beleidsdocument bakent het provinciebestuur van Oost-Vlaanderen vooreerst het begrip ‘kleinschalige windmolen’ af, waarbij men let op de diversiteit in types en plaatsingsmogelijkheden. (…) Wat de schaal van de constructies betreft, stelt het provinciebestuur dat onder de ‘kleinschalige molens’ die windturbines vallen die nog op schaal zijn van de desbetreffende omgeving. Volgens de provincie is een goed referentieniveau de hoogte van gebouwen maar ook bomenrijen in de omgeving. Vanuit die afweging legt ze voor windmolens een hoogte vast van 10 meter voor de masthoogte tot 15 meter voor de wiekhoogte. De specifieke aard van de omgeving heeft een bepalende invloed op het al dan niet hinderlijk zijn van kleinschalige windmolens, wat lokaal moet worden afgewogen.

Vanuit dat onderscheid in omgevingen formuleert het provinciebestuur drie hoofdtypen van omgevingen: de woonkernen, de bedrijventerreinen en andere hoogdynamische locaties, en tot slot het buitengebied. Daarnaast stelt ze twee heel verschillende molentypes voorop. Enerzijds zijn er de wiektypes (…). Anderzijds zijn er alle andere types die veelal op, aan of nabij gebouwen worden gemonteerd. Tegelijk maakt ze een onderscheid tussen de vraag of de constructies op een gebouw of vrijstaand worden opgericht. Op die manier komt de provincie Oost-Vlaanderen tot een matrixmodel waarin aangegeven wordt waar welk type wel of niet toelaatbaar kan worden geacht. (…)

In zijn beleidsbrief 2007-2008 schrijft minister Van Mechelen over ruimtelijke ordening en (wind)energie:

Ruimte voor energie
Binnen de lopende planningsprocessen (Economisch Netwerk Albertkanaal, afbakening stedelijke gebieden, strategische plannen voor de poorten) en binnen de Interdepartementale Windwerkgroep zoeken we actief naar geschikte locaties in Vlaanderen. Het Windplan Vlaanderen en de hierboven vermelde omzendbrief dienen hierbij als referentiekader. De in de omzendbrief voorziene windwerkgroep omvat een ruime vertegenwoordiging vanuit het beleidsveld ruimtelijke ordening. Zo werd de visie voor de inplanting van windturbines in de Gentse Haven geïmplementeerd in het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan voor de afbakening van dit havengebied en werden ook de mogelijkheden voor inplanting van windturbines in aansluiting bij de stedelijke gebieden en binnen het Economisch Netwerk Albertkanaal bekeken. Deze windwerkgroep onderzoekt ook nieuwe projectvoorstellen voor verschillende locaties in Vlaanderen. Met name de inplanting van windturbines langsheen de E40 en HSL-lijn in Landen en Gingelom, de vervanging (en uiteraard versterking van capaciteit) van de windturbines op de strekdam in Zeebrugge (zgn. project Retrofit) en het windturbineproject Deltapark in Kortrijk werden recent besproken. Andere initiatieven uit het verleden worden verder opgevolgd. Voor het Gentse Havengebied is een eigen werkgroep rond de inplanting van windturbines actief waaraan de Vlaamse overheid zijn medewerking verleent.
Mijn administratie telt intussen circa 645 aanvragen voor windturbineprojecten, hetgeen resulteerde in 167 stedenbouwkundige vergunningen. Vergelijken we dit met de cijfers van twee jaar geleden, 500 aanvragen en 115 vergunningen, dan zien we een substantiële vermeerdering. In uitvoering van het Vlaamse regeerakkoord blijven we vanuit de ruimtelijke ordening bijzondere aandacht schenken aan de inplanting van windturbines. In de recent aangepaste omzendbrief zijn overigens daarom een aantal knelpunten bijgesteld om windenergie voldoende ontwikkelingskansen te geven, ook op land. Ook de ruimtelijke uitgangspunten zijn verder verduidelijkt.